چرا همیشه با افراد مشابه وارد رابطه میشویم؟
نقش الگوهای تکراری ناخودآگاه در روابط عاطفی :
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که پس از پایان یک رابطه، مدتی بعد متوجه شوید دوباره با فردی وارد رابطه شدهاید که ویژگیهای بسیار مشابهی با شریک قبلی شما دارد؟ شاید نامها، ظاهر یا شرایط زندگی متفاوت باشد، اما احساسات، تعارضها و حتی پایان رابطه شباهت عجیبی به تجربههای گذشته داشته باشد.
بسیاری از افراد بارها این سؤال را از خود میپرسند: «چرا همیشه آدمهای مشابهی را انتخاب میکنم؟» یا «چرا دوباره در همان موقعیت دردناک قرار گرفتم؟»
روانشناسی امروز معتقد است که بسیاری از انتخابهای عاطفی ما کاملاً آگاهانه نیستند. بخش مهمی از آنچه در روابط تجربه میکنیم، تحت تأثیر الگوهای ناخودآگاهی است که از سالهای اولیه زندگی شکل گرفتهاند و بدون آنکه متوجه باشیم، بر انتخابها و رفتارهای ما اثر میگذارند.
الگوهای ناخودآگاه چیستند؟
الگوهای ناخودآگاه مجموعهای از باورها، انتظارات، احساسات و شیوههای ارتباطی هستند که در طول زندگی، بهویژه در دوران کودکی، در ذهن ما شکل میگیرند.
کودک از طریق تعامل با والدین یا مراقبان اصلی یاد میگیرد که:
– آیا دیگران قابل اعتماد هستند؟– آیا نیازهای من مهم هستند؟– آیا دوستداشتنی هستم؟– وقتی ناراحت میشوم کسی کنار من میماند؟– آیا برای دریافت محبت باید خودم را تغییر دهم؟
پاسخ این پرسشها به تدریج تبدیل به نقشهای درونی برای روابط آینده میشود.
چرا مغز به سمت الگوهای آشنا میرود؟
یکی از یافتههای مهم روانشناسی این است که مغز انسان به آشنایی تمایل دارد؛ حتی اگر آن آشنایی دردناک باشد.
به همین دلیل ممکن است فردی که در کودکی توجه کافی دریافت نکرده است، در بزرگسالی جذب افرادی شود که از نظر عاطفی در دسترس نیستند. نه به این دلیل که چنین رابطهای سالم است، بلکه چون این تجربه برای ذهن او آشناست.
ذهن ناخودآگاه اغلب میان «آشنا» و «سالم» تفاوتی قائل نمیشود.
چگونه الگوهای کودکی وارد روابط بزرگسالی میشوند؟
فرض کنید کودکی برای جلب توجه والدین مجبور بوده همیشه کامل، موفق یا مطیع باشد.
این فرد ممکن است در بزرگسالی باور داشته باشد:
«برای دوست داشته شدن باید همیشه دیگران را راضی نگه دارم.»
در نتیجه:
– به سختی نه میگوید.– نیازهای خود را نادیده میگیرد.– بیش از حد مسئولیت رابطه را بر عهده میگیرد.– از ترک شدن میترسد.
این رفتارها به مرور زمینهساز روابطی میشوند که در آن فرد احساس خستگی، نادیده گرفته شدن یا سوءاستفاده شدن میکند.
نشانههای وجود الگوهای تکراری در روابط
اگر چند مورد از نشانههای زیر را تجربه میکنید، ممکن است الگوهای ناخودآگاه در روابط شما فعال باشند:
۱. پایانهای مشابه
روابط مختلفی را تجربه کردهاید اما تقریباً همه آنها به دلایل مشابهی پایان یافتهاند.
۲. جذب افراد مشابه
بارها جذب افرادی با ویژگیهای مشترک شدهاید؛ مثلاً افراد کنترلگر، سرد، وابسته یا غیرمتعهد.
۳. تکرار احساسات آشنا
در روابط مختلف بارها احساس طرد شدن، نادیده گرفته شدن، بیارزشی یا تنهایی را تجربه میکنید.
۴. انتخابهای برخلاف منطق
با وجود آگاهی از ناسالم بودن یک رابطه، باز هم به سمت آن کشیده میشوید.
۵. ترس شدید از ترک شدن
گاهی ترس از تنهایی باعث میشود در رابطهای بمانید که رضایتبخش نیست.
نقش سبک دلبستگی در تکرار الگوها :
پژوهشهای حوزه دلبستگی نشان میدهد تجربههای اولیه زندگی بر شکلگیری روابط بزرگسالی تأثیر عمیقی دارند.
افراد با دلبستگی اضطرابی معمولاً نگران از دست دادن رابطه هستند و به تأیید زیادی نیاز دارند.
افراد با دلبستگی اجتنابی اغلب از صمیمیت عمیق فاصله میگیرند و استقلال را بر نزدیکی ترجیح میدهند.
نکته جالب اینجاست که این دو سبک اغلب جذب یکدیگر میشوند و چرخهای از تعقیب و فاصله گرفتن را شکل میدهند که هر دو طرف را فرسوده میکند.
آیا میتوان این الگوها را تغییر داد؟
خبر خوب این است که الگوهای ناخودآگاه سرنوشت ما نیستند.
مغز انسان قابلیت یادگیری و تغییر دارد و با افزایش آگاهی میتوان الگوهای قدیمی را شناسایی و اصلاح کرد.
اولین قدم، مشاهده کردن است.
به جای پرسیدن این سؤال که:
«چرا همیشه آدمهای اشتباه سر راه من قرار میگیرند؟»
بهتر است بپرسیم:
«چه چیزی در درون من باعث میشود جذب این نوع افراد شوم؟»
این تغییر نگاه میتواند آغاز یک تحول مهم باشد.
چگونه چرخه تکرار را متوقف کنیم؟
خودآگاهی را افزایش دهید
الگوهای مشترک روابط گذشته خود را یادداشت کنید.
احساسات تکرارشونده را بشناسید
ببینید در بیشتر روابط چه احساساتی را تجربه میکنید.
مرزهای سالم ایجاد کنید
یاد بگیرید بدون احساس گناه نیازها و خواستههای خود را بیان کنید.
عجله نکنید
بسیاری از انتخابهای ناسالم در مراحل اولیه رابطه اتفاق میافتند
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که پس از پایان یک رابطه، مدتی بعد متوجه شوید دوباره با فردی وارد رابطه شدهاید که ویژگیهای بسیار مشابهی با شریک قبلی شما دارد؟ شاید نامها، ظاهر یا شرایط زندگی متفاوت باشد، اما احساسات، تعارضها و حتی پایان رابطه شباهت عجیبی به تجربههای گذشته داشته باشد.
بسیاری از افراد بارها این سؤال را از خود میپرسند: «چرا همیشه آدمهای مشابهی را انتخاب میکنم؟» یا «چرا دوباره در همان موقعیت دردناک قرار گرفتم؟»
روانشناسی امروز معتقد است که بسیاری از انتخابهای عاطفی ما کاملاً آگاهانه نیستند. بخش مهمی از آنچه در روابط تجربه میکنیم، تحت تأثیر الگوهای ناخودآگاهی است که از سالهای اولیه زندگی شکل گرفتهاند و بدون آنکه متوجه باشیم، بر انتخابها و رفتارهای ما اثر میگذارند.
الگوهای ناخودآگاه چیستند؟
الگوهای ناخودآگاه مجموعهای از باورها، انتظارات، احساسات و شیوههای ارتباطی هستند که در طول زندگی، بهویژه در دوران کودکی، در ذهن ما شکل میگیرند.
کودک از طریق تعامل با والدین یا مراقبان اصلی یاد میگیرد که:
– آیا دیگران قابل اعتماد هستند؟– آیا نیازهای من مهم هستند؟– آیا دوستداشتنی هستم؟– وقتی ناراحت میشوم کسی کنار من میماند؟– آیا برای دریافت محبت باید خودم را تغییر دهم؟
پاسخ این پرسشها به تدریج تبدیل به نقشهای درونی برای روابط آینده میشود.
چرا مغز به سمت الگوهای آشنا میرود؟
یکی از یافتههای مهم روانشناسی این است که مغز انسان به آشنایی تمایل دارد؛ حتی اگر آن آشنایی دردناک باشد.
به همین دلیل ممکن است فردی که در کودکی توجه کافی دریافت نکرده است، در بزرگسالی جذب افرادی شود که از نظر عاطفی در دسترس نیستند. نه به این دلیل که چنین رابطهای سالم است، بلکه چون این تجربه برای ذهن او آشناست.
ذهن ناخودآگاه اغلب میان «آشنا» و «سالم» تفاوتی قائل نمیشود.
چگونه الگوهای کودکی وارد روابط بزرگسالی میشوند؟
فرض کنید کودکی برای جلب توجه والدین مجبور بوده همیشه کامل، موفق یا مطیع باشد.
این فرد ممکن است در بزرگسالی باور داشته باشد:
«برای دوست داشته شدن باید همیشه دیگران را راضی نگه دارم.»
در نتیجه:
– به سختی نه میگوید.– نیازهای خود را نادیده میگیرد.– بیش از حد مسئولیت رابطه را بر عهده میگیرد.– از ترک شدن میترسد.
این رفتارها به مرور زمینهساز روابطی میشوند که در آن فرد احساس خستگی، نادیده گرفته شدن یا سوءاستفاده شدن میکند.
نشانههای وجود الگوهای تکراری در روابط
اگر چند مورد از نشانههای زیر را تجربه میکنید، ممکن است الگوهای ناخودآگاه در روابط شما فعال باشند:
۱. پایانهای مشابه
روابط مختلفی را تجربه کردهاید اما تقریباً همه آنها به دلایل مشابهی پایان یافتهاند.
۲. جذب افراد مشابه
بارها جذب افرادی با ویژگیهای مشترک شدهاید؛ مثلاً افراد کنترلگر، سرد، وابسته یا غیرمتعهد.
۳. تکرار احساسات آشنا
در روابط مختلف بارها احساس طرد شدن، نادیده گرفته شدن، بیارزشی یا تنهایی را تجربه میکنید.
۴. انتخابهای برخلاف منطق
با وجود آگاهی از ناسالم بودن یک رابطه، باز هم به سمت آن کشیده میشوید.
۵. ترس شدید از ترک شدن
گاهی ترس از تنهایی باعث میشود در رابطهای بمانید که رضایتبخش نیست.
نقش سبک دلبستگی در تکرار الگوها :
پژوهشهای حوزه دلبستگی نشان میدهد تجربههای اولیه زندگی بر شکلگیری روابط بزرگسالی تأثیر عمیقی دارند.
افراد با دلبستگی اضطرابی معمولاً نگران از دست دادن رابطه هستند و به تأیید زیادی نیاز دارند.
افراد با دلبستگی اجتنابی اغلب از صمیمیت عمیق فاصله میگیرند و استقلال را بر نزدیکی ترجیح میدهند.
نکته جالب اینجاست که این دو سبک اغلب جذب یکدیگر میشوند و چرخهای از تعقیب و فاصله گرفتن را شکل میدهند که هر دو طرف را فرسوده میکند.
آیا میتوان این الگوها را تغییر داد؟
خبر خوب این است که الگوهای ناخودآگاه سرنوشت ما نیستند.
مغز انسان قابلیت یادگیری و تغییر دارد و با افزایش آگاهی میتوان الگوهای قدیمی را شناسایی و اصلاح کرد.
اولین قدم، مشاهده کردن است.
به جای پرسیدن این سؤال که:
«چرا همیشه آدمهای اشتباه سر راه من قرار میگیرند؟»
بهتر است بپرسیم:
«چه چیزی در درون من باعث میشود جذب این نوع افراد شوم؟»
این تغییر نگاه میتواند آغاز یک تحول مهم باشد.
چگونه چرخه تکرار را متوقف کنیم؟
خودآگاهی را افزایش دهید
الگوهای مشترک روابط گذشته خود را یادداشت کنید.
احساسات تکرارشونده را بشناسید
ببینید در بیشتر روابط چه احساساتی را تجربه میکنید.
مرزهای سالم ایجاد کنید
یاد بگیرید بدون احساس گناه نیازها و خواستههای خود را بیان کنید.
عجله نکنید
بسیاری از انتخابهای ناسالم در مراحل اولیه رابطه اتفاق میافتند
. زمان دادن به شناخت طرف مقابل میتواند از تکرار اشتباهات جلوگیری کند.
از کمک حرفهای استفاده کنید
گاهی برخی الگوها آنقدر عمیق هستند که بدون کمک یک متخصص بهسختی قابل شناساییاند.
از کمک حرفهای استفاده کنید
گاهی برخی الگوها آنقدر عمیق هستند که بدون کمک یک متخصص بهسختی قابل شناساییاند.
جمعبندی :
بخش مهمی از روابط عاطفی ما تحت تأثیر تجربههای گذشته و الگوهای ناخودآگاهی است که در سالهای اولیه زندگی شکل گرفتهاند. به همین دلیل ممکن است بارها در روابطی مشابه قرار بگیریم و احساسات تکراری را تجربه کنیم.
اما آگاهی، خودشناسی و بررسی دقیق تجربههای گذشته میتواند این چرخه را متوقف کند. زمانی که ریشه انتخابهای خود را بشناسیم، فرصت خواهیم داشت به جای تکرار گذشته، روابطی آگاهانهتر، سالمتر و رضایتبخشتر بسازیم.
رابطه سالم از جایی آغاز میشود که به جای تغییر دادن دیگران، شناخت عمیقتری از دنیای درونی خود پیدا کنیم.
